By Nowa Huta Travel 
Aktualizacja: 6 września 2026 r. Kim naprawdę był Piotr Ożański, nowohucki przodownik pracy, którego losy stały się inspiracją dla postaci Mateusza Birkuta? W niedzielę 20 września 2026 roku Kino Sfinks zaprasza na wydarzenie łączące historię Nowej Huty z jednym z najważniejszych polskich filmów. Najpierw odbędzie się ilustrowana archiwaliami prelekcja Katarzyny Kobylarczyk, a następnie projekcja „Człowieka z marmuru” Andrzeja Wajdy.
Spotkanie zatytułowane „Ludzie z marmuru i cegieł – opowieść prawdziwa” jest częścią tegorocznego programu Zajrzyj do Huty 2026. To propozycja szczególnie ciekawa dla osób, które chcą poznać dzielnicę nie tylko poprzez jej architekturę, ale również przez historie ludzi przybywających tutaj w pierwszych latach budowy miasta i kombinatu.
Program wydarzenia w Kinie Sfinks
Wydarzenie odbędzie się 20 września w godzinach 17:30–21:30 w Kinie Sfinks działającym w Ośrodku Kultury Norwida na osiedlu Górali 5.
- 17:30 – prelekcja Katarzyny Kobylarczyk „Ludzie z marmuru i cegieł – opowieść prawdziwa”,
- 19:00 – projekcja filmu „Człowiek z marmuru” w reżyserii Andrzeja Wajdy,
- bilet: 20 zł – zgodnie z programem cena obejmuje udział w prelekcji, projekcji albo obu częściach wydarzenia.
Bilety można kupić w kasie Kina Sfinks; na oficjalnej stronie wydarzenia znajduje się również odnośnik do systemu sprzedaży. Przed przyjazdem warto sprawdzić aktualną dostępność miejsc.
Kim był Piotr Ożański?
Piotr Ożański należał do najbardziej rozpoznawalnych przodowników pracy związanych z początkami Nowej Huty. Oficjalna zapowiedź spotkania przedstawia go jako pierwowzór Mateusza Birkuta – głównego bohatera „Człowieka z marmuru”. Filmowa postać nie jest jednak prostym portretem jednej osoby. Wydarzenie w Sfinksie ma pokazać różnice pomiędzy legendą tworzoną przez propagandę, filmową opowieścią Andrzeja Wajdy i codziennym życiem prawdziwych budowniczych Nowej Huty.
Katarzyna Kobylarczyk, reportażystka i zbieraczka lokalnych historii, opowie o tym, skąd Ożański przybył do Nowej Huty oraz jak wyglądało życie jego i innych przodowników oraz przodowniczek pracy. Prelekcji będą towarzyszyć materiały archiwalne. Pojawią się opowieści o budowach, hotelach robotniczych, stołówkach, biciu norm i słynnej „wielkiej bitwie murarskiej”, ale także o mieszkaniu, miłości, leczeniu zębów i tańcach organizowanych na gołym betonie.
„Człowiek z marmuru” oglądany właśnie w Nowej Hucie
Film Andrzeja Wajdy z 1976 roku opowiada o młodej reżyserce Agnieszce, która próbuje odtworzyć losy dawnego przodownika pracy Mateusza Birkuta. W obsadzie znaleźli się między innymi Jerzy Radziwiłowicz, Krystyna Janda i Tadeusz Łomnicki. Historia prowadzi widza przez świat propagandy, wielkich budów, awansu społecznego, rozczarowań i ludzi wykorzystywanych przez system do tworzenia oficjalnych bohaterów.
Pokazanie tego filmu w Nowej Hucie ma szczególne znaczenie. Wiele przestrzeni, problemów i doświadczeń przywoływanych w filmie wiąże się bezpośrednio z historią powstawania dzielnicy. Poprzedzająca seans prelekcja pozwoli oddzielić filmową konstrukcję od faktów i spojrzeć na Piotra Ożańskiego nie jak na pomnikowego murarza, lecz jak na człowieka żyjącego w konkretnych warunkach społecznych.
Jak dojechać do Kina Sfinks?
Kino Sfinks mieści się w Ośrodku Kultury Norwida na osiedlu Górali 5. Najbliższy przystanek tramwajowy i autobusowy nosi nazwę Teatr Ludowy. W informacjach organizatora wymieniono także przystanek autobusowy Żeromskiego. Aktualne połączenia warto sprawdzić w dniu wydarzenia, ponieważ remonty i czasowe zmiany komunikacji mogą wpływać na trasy krakowskich tramwajów oraz autobusów.
Przy budynku nie ma parkingu przeznaczonego specjalnie dla gości, dlatego warto rozważyć dojazd komunikacją miejską. Wejście główne prowadzi bezpośrednio z poziomu chodnika, bez schodów i wysokich progów. Duża sala kinowa znajduje się na parterze. W budynku dostępna jest również toaleta przystosowana dla osób z ograniczoną mobilnością. Na widowni nie ma wyznaczonego stanowiska dla osoby na wózku, ale według informacji organizatora możliwe jest ustawienie wózka przy początku pierwszego lub drugiego rzędu. Szczegóły najlepiej uzgodnić z kinem przed wizytą.
Jak połączyć wydarzenie ze zwiedzaniem Nowej Huty?
Przed seansem warto zobaczyć reprezentacyjne centrum dzielnicy: Plac Centralny, Aleję Róż oraz socrealistyczne osiedla otaczające główne aleje. Pomocą w zaplanowaniu spaceru będzie nasz przewodnik po Placu Centralnym i socrealistycznym centrum Nowej Huty.
W weekend 18–20 września odbywają się również inne wydarzenia w ramach „Zajrzyj do Huty”: zwiedzanie schronów, spacery tematyczne, wystawy, wycieczki oraz spotkania poświęcone historii dzielnicy. Osoby planujące dłuższy pobyt mogą sprawdzić przewodnik po programie Zajrzyj do Huty 2026.
Jeżeli po wydarzeniu chcecie wrócić do Nowej Huty z przewodnikiem albo zorganizować osobne zwiedzanie dla grupy, zobaczcie aktualny katalog wycieczek po Nowej Hucie. Spacery historyczne pozwalają zobaczyć miejsca znane z opowieści o budowie miasta i lepiej zrozumieć różnicę pomiędzy propagandowym obrazem Nowej Huty a codziennym życiem jej mieszkańców.
Najważniejsze informacje
- Data: niedziela, 20 września 2026 r.
- Godzina: 17:30–21:30; projekcja filmu rozpoczyna się o 19:00.
- Miejsce: Kino Sfinks, Ośrodek Kultury Norwida, os. Górali 5 w Krakowie.
- Bilet: 20 zł.
- Dojazd: tramwajem lub autobusem do przystanku Teatr Ludowy.
- Organizator: Ośrodek Kultury Norwida i Kino Sfinks, w ramach Zajrzyj do Huty 2026.
Źródła: Kino Sfinks – oficjalna karta wydarzenia, zapowiedzi Kina Sfinks oraz Muzeum Krakowa – Zajrzyj do Huty 2026. Informacje sprawdzone 6 września 2026 r.